Κείμενο κοινής αποδοχής (Consensus Statement) για την χρήση της μέτρησης των NfL στο αίμα, στην έρευνα και στην κλινική πράξη, για την Σκλήρυνση κατά Πλάκας

 

Τα νευροϊνίδια είναι οι κύριες πρωτεΐνες του κυτταρικού σκελετού των νευρικών κυττάρων, και συμμετέχουν στον σχηματισμό των νευραξόνων. Στην σκλήρυνση κατά πλάκας (ΣκΠ), καθώς και σε άλλες νευρολογικές ασθένειες όπως στην Alzheimer, όταν έχουμε βλάβη των νευρικών κυττάρων και δη των νευραξόνων, έχουμε απελευθέρωση νευροϊνιδίων ελαφριάς αλυσίδας (NfL) στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ) και σε πολύ μικρότερη συγκέντρωση στο αίμα. Με την πρωτοποριακή τεχνολογία SIMOA (Single Molecule Array)1 μπορούμε πλέον να μετρούμε αξιόπιστα τα NfL και στο αίμα (ορό ή πλάσμα).

Η τεχνολογία SIMOA, διατίθεται από την εταιρεία Quanterix®. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της τεχνολογίας αυτής αποτελεί η εξαιρετικά υψηλή ευαισθησία  της, περίπου 1000 φορές μεγαλύτερη από της συμβατικής ELISA1. Το κέντρο μας, Τζάρτος ΝευροΔιαγνωστική, έχει από έτους αποκτήσει το ποιο εξελιγμένο  όργανο  της  σειράς  SIMOA, το  HD-X.  Με την χρήση  του SIMOA  HD-X από εκπαιδευμένο


 SIMOA-min.png

προσωπικό του εργαστηρίου μας, διενεργούμε μετρήσεις βιοδεικτών, σχετικών με νευρολογικές ασθένειες, στο αίμα, όπως τους NfL και pTau181 - ιδιαίτερα γνωστούς κυρίως ως προς τις ασθένειες ΣκΠ2,3 και Alzheimer4, αντίστοιχα. Ακόμη, με την ίδια τεχνολογία, εισάγουμε και την μέτρηση της πρωτεΐνης GFAP.  Για την μέτρηση της GFAP στο αίμα έχει ήδη δοθεί έγκριση από το FDA, στα πλαίσια της εκτίμησης ήπιας εγκεφαλικής κάκωσης (mild traumatic brain injury) ενώ θεωρείται ως εν δυνάμει χρήσιμος βιοδείκτης για την ΣκΠ, την Alzheimer και άλλες νευρολογικές ασθενειες5

Για την μέτρηση των βιοδεικτών NfL και pTau181 στο αίμα με SIMOA έχει λάβει πρόσφατα η Quanterix® την ανάδειξη από το FDA των ΗΠΑ ως Breakthrough Device Designation τον Οκτώβριο 2021 και Απρίλιο 2022, για  pTau181 και NfL αντίστοιχα. Το Breakthrough Devices program του FDA έχει σκοπό την ταχύτερη ανάπτυξη, αξιολόγηση και ενσωμάτωση ιατρικών οργάνων που σχετίζονται με πιο αποτελεσματική θεραπεία ή διάγνωση σοβαρών ασθενειών.

 

Η χρήση των NfL ως βιοδείκτης για την κλινική πράξη – (Consensus Statement)

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι η χρήση των NfL ως βιοδείκτη της ΣκΠ γίνεται πλέον όλο και περισσότερο διεθνώς αποδεκτή από τους ειδικούς για την παρακολούθηση των ασθενών στη κλινική πράξη. Ήδη τον Ιούνιο του 2021 δημοσιεύτηκε το πρώτο κείμενο κοινής αποδοχής (Consensus Statement)3 πολλών διεθνών κλινικών σχετικά με την ορθή χρήση των μετρήσεων των NfL τόσο στην έρευνα όσο και στην κλινική πράξη, για την παρακολούθηση και πρόγνωση της ΣκΠ.

Επίσης, έχει δημοσιευτεί στο Lancet Neurology (Μάρτιος 2022), η δημιουργία βάσης δεδομένων με τιμές αναφοράς για τα NfL στον ορό από το Swiss Multiple Sclerosis Cohort (SMSC)6. Η μελέτη αυτή συμπεριλαμβάνει και μελέτη εγκυρότητας (validation study) όπου παρουσιάζεται η προστιθέμενη αξία της μέτρησης των NfL, επιπλέον των κλινικών και MRI μετρήσεων, ιδιαίτερα για άτομα σε υψηλό ρίσκο για σοβαρή υποτροπή της νόσου και μη ικανοποιητική  ανταπόκριση στις ανοσοθεραπείες. Ενώ, παρόμοια μελέτη για την δημιουργία τιμών αναφοράς για τα NfL πάλι μέσω της τεχνικής SIMOA δημοσιεύτηκε πρόσφατα (Ιούνιος 2022) στο Brain Communications4, από το ALzheimer’s and Families project (ALFA)7. H πρώτη βάση, του SMSC, επιτρέπει την εισαγωγή παραμέτρων όπως ηλικία, δείκτη μάζας – σώματος του ασθενούς που συνυπολογίζονται στο τελικό αποτέλεσμα. Αυτή είναι περισσότερο ειδική για την ΣκΠ, από την βάση του ALFA, παρέχοντας μεγαλύτερη ακρίβεια, και είναι η βάση δεδομένων που χρησιμοποιούμε στο εργαστήριο μας.

Τέλος, στα πλαίσια της συνεχιζόμενης αναβάθμισης της χρησιμότητας των NfL ως βιοδείκτη της ΣκΠ, βρίσκεται σε εξέλιξη η πρώτη προοπτική πραγματιστική (“pragmatic”) πολυκεντρική κλινική δοκιμή από το Swiss Multiple Sclerosis Cohort, με την ονομασία MultiSCRIPT  prospective trial.

 

Βιβλιογραφία

1. Wilson DH, et al. The Simoa HD-1 Analyzer: A Novel Fully Automated Digital Immunoassay Analyzer with Single-Molecule Sensitivity and Multiplexing. J Lab Autom. 2016;21(4):533-547. doi:10.1177/2211068215589580

2. Gaetani L, et al. Neurofilament light chain as a biomarker in neurological disorders. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2019;90(8):870-881. doi:10.1136/jnnp-2018-320106

3. CMSC Consensus Statement on Neurofilament Biomarkers in Multiple Sclerosis. IJMSC. 2021;23(Supplement I):1-36.

4. Hansson O, et al. The Alzheimer's Association appropriate use recommendations for blood biomarkers in Alzheimer's disease. Alzheimers Dement. 2022 Jul 31. doi: 10.1002/alz.12756.

5. Abdelhak A, et al. Blood GFAP as an emerging biomarker in brain and spinal cord disorders. Nat Rev Neurol. 2022;18(3):158-172. doi:10.1038/s41582-021-00616-3

6, Benkert P, et al. Serum neurofilament light chain for individual prognostication of disease activity in people with multiple sclerosis: a retrospective modelling and validation study. Lancet Neurol. 2022;21(3):246-257. doi:10.1016/S1474-4422(22)00009-6

7. Simrén J. et al. Establishment of reference values for plasma neurofilament light based on healthy individuals aged 5-90 years. Brain communications. 2022;4. doi:10.1093/braincomms/fcac174


 

Ανάπτυξη μιας πολύ ειδικής διάγνωσης για την αυτοάνοση αυτόνομη γαγγλιονοπάθεια

Σε συνεργασία με ερευνητές από 7 Ελληνικούς ακαδημαϊκούς φορείς (5 πανεπιστημιακές κλινικές και 2 ερευνητικούς φορείς)  και δύο Ευρωπαϊκές κλινικές, δημοσιεύσαμε πρόσφατα στο περιοδικό Neurology, Neuroimmunology & Neuroinflammation (Karagiorgou et al., 2022;9:e1162. doi:10.1212/NXI.0000000000001162), με i.f. 8,5, την ανάπτυξη μιας πολύ ειδικής ανοσολογικής διάγνωσης για την αυτοάνοση αυτόνομη γαγγλιονοπάθεια (autoimmune autonomic ganglionopathy, AAG) με κυτταρικό ανοσοφθορισμό (cell based assay, CBA). Η μέθοδος αυτή ξεπερνά το μεγάλο μειονέκτημα του ραδιοανοσοπροσδιορισμού (RIA) για την ανίχνευση αντισωμάτων κατά του γαγγλιονικού υποδοχέα της ακετυλοχολίνης (α3-nAChR), συγκεκριμένα την μη ικανοποιητική ειδικότητα (για την AAG) των χαμηλών τίτλων αντι-α3-nAChR αντισωμάτων.

Συγκεκριμένα, αναπτύξαμε μια πρωτοποριακή, ευαίσθητη δοκιμασία CBA, με  κύτταρα επιμολυσμένα με τον α3-nAChR για την ανίχνευση αντισωμάτων έναντι της εξωκυτταρικής περιοχής του α3-nAChR. Με τη μέθοδο αυτή (παράλληλα με την κλασσική RIA) ελέγξαμε ορούς από 68 ασθενείς με πιθανή ή επιβεβαιωμένη διαταραχή του αυτονόμου.

Είκοσι πέντε ασθενείς βρέθηκαν θετικοί σε αντισώματα κατά του α3-nAChR με τη RIA ενώ μόνο 15/25 ήταν θετικοί και με το CBA. Είναι ενδιαφέρον όμως ότι και οι 15 θετικοί ασθενείς με το CBA είχαν AAG, ενώ οι 10 CBA-αρνητικοί/RIA-θετικοί ασθενείς είχαν άλλες νευρολογικές ασθένειες. Κανένας ορός δεν δεσμεύτηκε σε κύτταρα χωρίς τον α3-nAChR. Επίσης ελέγξαμε και ορούς από 2600 ασθενείς με υποψία για άλλα αυτοάνοσα νευρολογικά νοσήματα, ως αρνητικούς μάρτυρες και κανείς τους δεν ήταν θετικός με το CBA.

Συμπερασματικά, δείξαμε ότι σε αντίθεση με την καθιερωμένη RIA για τα αντισώματα κατά α3-nAChR, η οποία σε χαμηλούς τίτλους είναι ανεπαρκούς ειδικότητας για την AAG, το CBA που αναπτύξαμε φαίνεται ότι είναι ειδικό για την AAG, και τουλάχιστον εξίσου ευαίσθητο με την RIA. Ήδη προσφέρουμε αυτήν την μέθοδο για την διάγνωση των αντι-α3 αντισωμάτων, η οποία είναι επίσης οικονομικότερη και ταχύτερη.

H μελέτη αυτή επίσης βραβεύτηκε στο 8ο  Πανελλήνιο Συνέδριο της Ελληνικής Ακαδημίας Νευροανοσολογίας (ΕΛ.Α.Ν.Ι.), και επιλέχθηκε για προφορικές παρουσιάσεις στο 8ο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Νευρολογίας (Ιούνιο 2022), στο 13ο Διεθνές Συνέδριο για την Αυτοανοσία («AUTO 2022», Ιούνιο 2022). Τέλος, είναι ενδιαφέρον ότι η οργάνωση Dysautonomia International ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για την μέθοδό μας, ήδη ανακοίνωσαν την εργασία μας στο Facebook  (στα Research Update) και μας κάλεσαν να την παρουσιάσουμε στο 10th Annual Conference τον Ιούλιο 2022.


 

Νέες εξετάσεις για δυσαυτονομία (α3), εγκεφαλίτιδες (Kelch), νευροπάθειες, μυασθένεια (αγρίνη) κ.α.

Πρόσφατα έχουμε εισαγάγει τις παρακάτω σημαντικές νέες εξετάσεις. Οι πρώτες, για αυτοάνοση δυσαυτονομία (αντι-α3-AChR με CBA) και παρανεοπλασματικές εγκεφαλίτιδες (αντι-Kelch11), έχουν αναπτυχθεί και εκτελούνται στο εργαστήριό μας, ενώ μερικές άλλες, για περιφερικές νευροπάθειες (αντι-Caspr1, και Contactin-2) και για μυασθένεια (αντι-αγρίνη), γίνονται σε συνεργαζόμενα διαπιστευμένα εργαστήρια του εξωτερικού. Επίσης σας υπενθυμίζουμε μερικές σχετικά νέες σημαντικές εξετάσεις μας για βιοδείκτες νευροεκφυλιστικών νόσων σε πλάσμα και ΕΝΥ, για τις οποίες ίσως έχετε ήδη ενημερωθεί. Συγκεκριμένα: 

Α.  Εξετάσεις που αναπτύχθηκαν και εκτελούνται στο εργαστήριό μας

1. Αντισώματα κατά γαγγλιονικών νικοτινικών υποδοχέων (α3-AChR) με νέα μέθοδο (κυτταρικό ανοσοπροσδιορισμό, CBA), με πολύ υψηλή ειδικότητα για την αυτοάνοση δυσαυτονομία. Την μέθοδο αυτή αναπτύξαμε και δημοσιεύσαμε πολύ πρόσφατα σε πολύ αξιόλογο περιοδικό, σε συνεργασία με Ελληνικές Νευρολογικές Κλινικές και διεθνείς συνεργάτες (Karagiorgou Κ. et al. Neurol. Neuroim. Neuroinfl. 2022). Αντίθετα από την καθιερωμένη RIA η οποία σε χαμηλούς τίτλους αντισωμάτων έχει πολύ χαμηλή ειδικότητα (~50%), η CBA που αναπτύξαμε φαίνεται ότι είναι πλήρως ειδική και τουλάχιστον εξίσου ευαίσθητη με την RIA. Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται στην ειδική ανακοίνωση γι αυτήν την μελέτη, και για το ενδιαφέρον που έχει εκδηλωθεί από διεθνή συνέδρια και από τον οργανισμό Dysautonomia International.

2. Αντισώματα κατά του νέου αντιγόνου Kelch-like protein 11, τα οποία εντοπίζονται σε σημαντικό ποσοστό των ασθενών με παρανεοπλασματικές εγκεφαλίτιδες, και συνιστώνται κυρίως σε ασθενείς με ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων όπως: παρεγκεφαλιδική συνδρομή και στελεχιαία συνδρομή,  συχνά με κακοήθεια (όγκοι γεννητικών κυττάρων των όρχεων, αλλά και άλλες κακοήθειες) (Dubey D. et al. JAMA Nerology, 2020; Graus F et al. Neurol. Neuroim. Neuroinfl  2022). Και αυτά ανιχνεύονται με κυτταρικό ανοσοπροσδιορισμό (CBA). Πρέπει όμως να τονιστεί ότι το αποτέλεσμα πρέπει να εκτιμάται με επιφύλαξη και να συνεκτιμάται με άλλες διαγνωστικές εξετάσεις και με την κλινική εικόνα του ασθενούς, καθώς οι σχετικές μελέτες είναι περιορισμένες και δεν έχει γίνει ακόμη εξαντλητικός χαρακτηρισμός του φάσματος των συνδρόμων των θετικών σε αυτά τα αντισώματα.

Β. Εξετάσεις που εκτελούνται σε συνεργαζόμενα εργαστήρια του εξωτερικού

3. Δύο νέες εξετάσεις για περιφερικές νευροπάθειες τύπου CIDP: αντισώματα κατά Caspr1, και Contactin-2 (επιπλέον των ήδη προσφερόμενων εξετάσεων για αντισώματα κατά Contactin-1 και Neurofascin 155/186, με τις οποίες προσφέρονται και ως πακέτο). Η εντόπιση αυτών των αντισωμάτων σε ασθενείς με CIDP σύμφωνα με την πρόσφατη βιβλιογραφία είναι σημαντική για την επιλογή της καταλληλότερης ανοσοθεραπείας (φαίνεται ότι αυτοί οι ασθενείς δεν ανταποκρίνονται στην IVIG αλλά συχνά ανταποκρίνονται σε θεραπείες εξάντλησης των Β κυττάρων, π.χ. με Rituximab).

4. Αντι-Αγρίνη αντισώματα τα οποία ενέχονται στη βαριά μυασθένεια, με διαγνωστικό ενδιαφέρον κυρίως για την «οροαρνητική» μυασθένεια. Η αγρίνη εκκρίνεται από την νευρική απόληξη και συνδέεται και ενεργοποιεί την LRP4 η οποία με την σειρά της συνδέεται και ενεργοποιεί την MuSK.

Επίσης σας υπενθυμίζουμε ότι πρόσφατα αναλάβαμε στο εργαστήριο μας την μέτρηση βιοδεικτών της νόσου Alzheimer στο πλάσμα του αίματος με την επαναστατική τεχνολογία SIMOA: Συγκεκριμένα την μέτρηση του ειδικού για την Alzheimer βιοδείκτη pTau181, και του γενικού βιοδείκτη για νευροεκφυλιστικές νόσους, NFL (για Alzheimer, σκλήρυνση κατά πλάκας κ.α.). Τέλος υπενθυμίζουμε ότι η μέτρηση των τεσσάρων βιοδεικτών στο ΕΝΥ για Alzheimer και ασθένεια Creutzfeldt-Jacob γίνεται πλέον εντός 24 ωρών με την τεχνολογία Lumipulse.


 

Μέτρηση βιοδεικτών της Alzheimer στο αίμα με την πρωτοποριακή τεχνολογία SIMOA, στο εργαστήριο μας

Με την τεχνολογία SIMOA (και τον αυτόματο αναλυτή HD-X της Quanterix), που έχουμε πρόσφατα εγκαταστήσει στο εργαστήριο μας,  εκτελούμε πλέον τον προκαταρκτικό έλεγχο για τη διάγνωση, πρόγνωση και  παρακολούθηση της νόσου Alzheimer με τη μέτρηση του βιοδείκτη pTau181 στο πλάσμα του αίματος των ασθενών.
     Την παρούσα περίοδο εξελίσσεται μια επανάσταση στη διάγνωση της νόσου Alzheimer. Συγκεκριμένα, με εξαιρετικά ευαίσθητες τεχνικές (κυρίως με την τεχνολογία SIMOA, single-molecule array) επιτυγχάνεται η αξιόπιστη μέτρηση  βιοδεικτών της νόσου Alzheimer στο πλάσμα του αίματος του ασθενή.  Έχει ήδη δειχθεί σε κορυφαία επιστημονικά περιοδικά (π.χ. δημοσιεύσεις 1-19) ότι ειδικά η μέτρηση των επιπέδων της φωσφορυλιωμένης Tau (pTau) στο πλάσμα παρέχει μια πολύ σημαντική διαγνωστική ένδειξη για την Alzheimer.
     Αν και έχει δειχθεί επανειλημμένα ότι η pTau181 στο πλάσμα αποτελεί σημαντικό μη επεμβατικό βιοδείκτη για τη διάγνωση, πρόγνωση  και  παρακολούθηση της πορείας της νόσου (1-19), οι μετρήσεις αυτές είναι ακόμη σε πειραματικό στάδιο, και τα αποτελέσματα πρέπει να αξιολογούνται με επιφύλαξη. Το «θετικό αποτέλεσμα» δεν είναι παθογνωμονικό αλλά κυρίως συνιστά τη διενέργεια περαιτέρω εξετάσεων.
     Οι μέσες τιμές ευαισθησίας και ειδικότητας της μεθόδου μεταξύ ασθενών με Alzheimer και «υγιών» από 4 μεγάλες μελέτες ήταν 89% και 86% αντίστοιχα (4,8,9,15). Σε δικές μας μελέτες σε συνεργασία με άλλα κέντρα (π.χ. J. Tzartos et al., Biomolecules, 2022, 12, 1099. https://doi.org/10.3390/biom12081099) η ευαισθησία και ειδικότητα της Alzheimer έναντι ασθενών με άλλες άνοιες είναι τουλάχιστον 72% και 76%, αντίστοιχα, με cut-off τα 2.9 pg/ml, ενώ στα 4.0 pg/ml η ειδικότητα φτάνει το 86%.
     Παράλληλα, μετρούμε πλέον στο εργαστήριο μας και τα NFL (πάλι με SIMOA), τα οποία αν και δεν είναι ειδικά για τη νόσο Alzheimer, μπορεί να είναι χρήσιμα για την παρακολούθηση της πορείας της νόσου.
     Οι ασθενείς μπορούν να έρχονται στο διαγνωστικό μας για αιμοληψία για μέτρηση της pTau181 (ή και των NFL),  με προσιτό κόστος. Εντός Αττικής υπάρχει δυνατότητα και για αιμοληψία κατ’οίκον, ενώ, κατόπιν συνεννόησης, μπορεί να μας αποστέλλεται πλάσμα του αίματος των ασθενών από όλη την Ελλάδα με courier.

     Τέλος, υπενθυμίζουμε ότι ο έλεγχος των 4 βιοδεικτών της Alzheimer στο ΕΝΥ  (β-αμυλοειδή-42/40, Tau, pTau) γίνεται στο εργαστήριο μας αυθημερόν με τον αυτόματο αναλυτή Lumipulse.

 20211129_124417_comp.jpg

Βιβλιογραφία

  1. Bayoumy S, et al.  Clinical and analytical comparison of six Simoa assays for plasma P-tau isoforms P-tau181, P-tau217, and P-tau231. Alzheimers Res Ther. 2021. 13(1):198.
  2. Chatterjee P, et al. Diagnostic and prognostic plasma biomarkers for preclinical Alzheimer's disease. Alzheimers Dement. 2021.
  3. Cullen NC et al.  Individualized prognosis of cognitive decline and dementia in mild cognitive impairment based on plasma biomarker combinations. Nature Aging  2021. 1:114-123.
  4. Ding X, et al. Ultrasensitive assays for detection of plasma tau and phosphorylated tau 181 in Alzheimer's disease: a systematic review and meta-analysis. Transl Neurodegener. 2021. 10(1):10.
  5. Gonzalez MC, et al. Association of Plasma p-tau181 and p-tau231 Concentrations With Cognitive Decline in Patients With Probable Dementia With Lewy Bodies. JAMA Neurol. 2021 Nov 22:e214222.
  6. Janelidze S, et al.  Plasma P-tau181 in Alzheimer's disease: relationship to other biomarkers, differential diagnosis, neuropathology and longitudinal progression to Alzheimer's dementia. Nat Med. 2020. 26:379-386.
  7. Karikari TK, et al.  Blood phosphorylated tau 181 as a biomarker for Alzheimer's disease: a diagnostic performance and prediction modelling study using data from four prospective cohorts. Lancet Neurol. 2020. 19(5):422-433.
  8. Karikari TK, et al.  Diagnostic performance and prediction of clinical progression of plasma phospho-tau181 in the Alzheimer's Disease Neuroimaging Initiative. Mol Psychiatry. 2021 26:429-442.
  9. Lantero Rodriguez J,  et al. Plasma p-tau181 accurately predicts Alzheimer's disease pathology at least 8 years prior to post-mortem and improves the clinical characterisation of cognitive decline. Acta Neuropathol. 2020. 140(3):267-278.
  10. Lleó A, et al. Phosphorylated tau181 in plasma as a potential biomarker for Alzheimer's disease in adults with Down syndrome. Nat Commun. 2021. 12(1):4304.
  11. Lussier FZ, et al. ; Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative. Plasma levels of phosphorylated tau 181 are associated with cerebral metabolic dysfunction in cognitively impaired and amyloid-positive individuals. Brain Commun. 2021. 3: fcab073.
  12. Mielke MM, et al. Comparison of Plasma Phosphorylated Tau Species With Amyloid and Tau Positron Emission Tomography, Neurodegeneration, Vascular Pathology, and Cognitive Outcomes. JAMA Neurol. 2021, 78:1108-1117.
  13. Moscoso A et al.  Longitudinal Associations of Blood Phosphorylated Tau181 and Neurofilament Light Chain With Neurodegeneration in Alzheimer Disease. JAMA Neurol. 2021. 78:396-406.
  14. Moscoso A,  et al. Time course of phosphorylated-tau181 in blood across the Alzheimer's disease spectrum. Brain. 2021. 144(1):325-339.
  15. O'Connor A, et al. Plasma phospho-tau181 in presymptomatic and symptomatic familial Alzheimer's disease: a longitudinal cohort study. Mol Psychiatry. 2020.
  16. Suárez-Calvet M, et al. Novel tau biomarkers phosphorylated at T181, T217 or T231 rise in the initial stages of the preclinical Alzheimer's continuum when only subtle changes in Aβ pathology are detected. EMBO Mol Med. 2020 Dec 7;12(12):e12921.
  17. Therriault J, et al.. Association of plasma P-tau181 with memory decline in non-demented adults. Brain Commun. 2021. 3(3):fcab136.
  18. Thijssen EH, et al. Diagnostic value of plasma phosphorylated tau181 in Alzheimer's disease and frontotemporal lobar degeneration. Nat Med. 2020 .26:387-397.
  19. Wang YL, et al.  Plasma p-tau181 Level Predicts Neurodegeneration and Progression to Alzheimer's Dementia: A Longitudinal Study. Front Neurol. 2021 Sep 7;12:695696.

Ypourgeio ependyseisFLNEAETPA 700

ΔΡΑΣΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ: «ΕΡΕΥΝΩ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ-ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ»

ΤΙΤΛΟΣ: Βιοδείκτες σε αυτοάνοσα νευρολογικά νοσήματα

ΑΚΡΩΝΥΜΙΟ: NeuroMarkers

ΚΩΔΙΚΟΣ ΕΡΓΟΥ Τ1ΕΔΚ-05024

MIS 5031816

ΦΟΡΕΙΣ: 

Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ

Τζάρτος ΝευροΔιαγνωστική

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 689.040 €

Το NeuroMarkers στοχεύει στην ανάπτυξη νέων διαγνωστικών δοκιμασιών όπου νέα αντισώματα έναντι νευρωνικών νικοτινικών υποδοχέων της ακετυλοχολίνης (nAChRs) θα χρησιμοποιούνται ως βιοδείκτες για την παρακολούθηση νευροανοσολογικών παθήσεων.

Οι nAChRs διακρίνονται σε μυϊκούς και νευρωνικούς. Ο μυϊκού τύπου βρίσκεται στη νευρομυϊκή σύναψη και μετατρέπει τις νευρικές ώσεις σε μυϊκές συσπάσεις. Είναι το κύριο αντιγόνο στην αυτοάνοση νόσο μυασθένεια (myasthenia gravis, MG) όπου τα αυτοαντισώματα καταστρέφουν τους nAChRs. Οι νευρωνικού τύπου nAChRs διακρίνονται σε πολλούς υπότυπους και είναι ευρέως κατανεμημένοι στο νευρικό σύστημα και σε αρκετούς μη-νευρικούς ιστούς. Ρυθμίζουν τη νευρωνική διεγερσιμότητα μέσω νευροδιαβιβαστών. H απώλεια ή δυσλειτουργία νευρωνικών nAChRs, σχετίζεται με πολλές νευρολογικές και νευροψυχιατρικές ασθένειες, όπως Parkinson, Alzheimer, αυτισμό, σχιζοφρένεια κ.α.

Πρόσφατα, αυτοαντισώματα έναντι άλλων συναπτικών υποδοχέων, συνδέθηκαν με την πρόκληση συμπτωμάτων που συνθέτουν ένα φάσμα εκδηλώσεων, χαρακτηριστικών της αυτοάνοσης εγκεφαλίτιδας και συναφών συνδρόμων (autoimmune encephalitis and related syndromes, AES). Η AES είναι η αιτία του >20% των περιπτώσεων εγκεφαλίτιδας. Ωστόσο, πολλοί AES ασθενείς είναι οροαρνητικοί για τα γνωστά αντισώματα, καθιστώντας αναγκαία την ταυτοποίηση νέων αντισωμάτων για την έγκαιρη διάγνωση, σωστή θεραπεία και πρόγνωση.

Οι νευρωνικοί nAChRs αποτελούν υποψήφια αυτοαντιγόνα στην AES, καθώς είναι σημαντικοί στη διανευρωνική επικοινωνία στον εγκέφαλο, ενώ γενετικές μεταλλάξεις τους έχουν συνδεθεί με τα βασικά συμπτώματα της AES. Κύριο ρόλο στην AES παίζει ο ιππόκαμπος, καθώς είναι βασικό τμήμα του μεταιχμιακού συστήματος, στον οποίο συχνά παρατηρούνται βλάβες κατά την εμφάνιση της ασθένειας, αλλά και η πλειονότητα των γνωστών αντιγόνων της AES εκφράζονται στην περιοχή αυτή. Είναι ενδιαφέρον, ότι στον ιππόκαμπο εκφράζονται και αρκετές υπομονάδες του νευρωνικού nAChR.

Επιπλέον, αρκετοί μυασθενείς έχουν πρόσθετα νευρολογικά συμπτώματα, τα οποία είναι παρόμοια με αυτά της AES και μπορεί να οφείλονται στην διασταυρούμενη αντίδραση των αντισωμάτων του μυϊκού nAChR με νευρωνικούς nAChRs ή στην παραγωγή ειδικών αυτοαντισωμάτων μετά από epitope spreading.

Με βάση την εμπειρία μας στους nAChRs, στην ταυτοποίηση νέων αυτοαντιγόνων, στην ανάπτυξη διαγνωστικών δοκιμασιών και σε ενθαρρυντικά προκαταρκτικά πειράματα, θα διερευνήσουμε τους νευρωνικούς nAChRs ως αυτοαντιγόνα σε οροαρνητικούς ασθενείς με πιθανή AES.

Στα πλαίσια του έργου NeuroMarkers, προτείνουμε:

  • Παραγωγή των nAChR-αυτοαντιγόνων
  • Έλεγχο της παθογονικότητας των αυτοαντισωμάτων
  • Ανάπτυξη ευαίσθητων τεχνικών ανίχνευσης νέων nAChR αντισωμάτων
  • Αναζήτηση αυτοαντισωμάτων έναντι των νευρωνικών nAChRs σε AES και MG ασθενείς
  • Συσχέτιση των νέων αυτοαντισωμάτων με κλινικά συμπτώματα και παρακολούθηση της AES

Ο χαρακτηρισμός νέων βιοδεικτών και η ανάπτυξη νέων διαγνωστικών θα μειώσει το ποσοστό των ασθενών με εγκεφαλίτιδα άγνωστης αιτιολογίας και θα συμβάλλει στη σωστή παρακολούθηση και έγκαιρη ανοσοθεραπεία, στη μείωση της θνησιμότητας και του κόστους νοσηλείας. Μακροπρόθεσμα, η γνώση του μηχανισμού δράσης των ειδικών αντισωμάτων θα διευκολύνει την ανάπτυξη ειδικών θεραπευτικών προσεγγίσεων.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ

  • Δημοσιεύσεις
    • A novel cell-based assay for alpha-3 nicotinic receptor antibodies detects antibodies exclusively in autoimmune autonomic ganglionopathy. K. Karagiorgou, M. Dandoulaki, R. Mantegazza, F. Andreetta, R. Furlan, J. Lindstrom, P. Zisimopoulou, E. Chroni, P. Kokotis, E. Anagnostou, D. Tzanetakos, M. Breza, Z. Katsarou, G. Amoiridis, V. Mastorodemos, M. Bregianni, A. Bonakis, G. Tsivgoulis, K. Voumvourakis, S. Tzartos, and J. Tzartos. Neurology: Neuroimmunology & Neuroinflammation 2022 Mar 29;9(3):e1162. doi: 10.1212/NXI.0000000000001162. 2022
  • Προφορικές παρουσιάσεις:
    • Novel antigens in autoimmune neurological disorders. 5η Ημερίδα Μεταπτυχιακών και Μεταδιδακτόρων Εληνικού Ινστιτούτου Παστέρ, 26 Σεπτεμβρίου 2019, Αθήνα
    • Μια νέα πρωτοποριακή τεχνική κυτταρικού ανοσοφθορισμού, ανιχνεύει αντισώματα κατά του αλφα-3 νικοτινικού υποδοχέα αποκλειστικά σε ασθενείς με αυτοάνοση αυτόνομη γαγγλιοπάθεια (αναρτημένη και προφορική ανακοίνωση). 8ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Ακαδημίας Νευροανοσολογίας. 16-19 Δεκεμβρίου, 2021, Θεσσαλονίκη. Βράβευση της ανακοίνωσης
    • A novel cell-based assay for alpha-3 nicotinic receptor antibodies detects antibodies exclusively in autoimmune autonomic ganglionopathy patients. 13th International Congress on Autoimmunity (AUTO 2022), Athens, Greece, 10 -13 June 2022 (δεκτή για προφορική ανακοίνωση)
    • A novel cell-based assay detects antibodies against alpha3-nAchR exclusively in autoimmune autonomic ganglionopathy. 8ο Συνέδριο του European Academy of Neurology (8th EAN Congress), June 25-28, Vienna, Austria. δεκτή για αναρτημένη και προφορική ανακοίνωση)
    • A sensitive serological assay that detects antibodies against alpha3-nAchR exclusively in autoimmune autonomic ganglionopathy patients. Dysautonomia International's 10th Annual Conference, July 14-17, 2022. Καλεσμένη ομιλία.
  • Αναρτήσεις σε συνέδρια
    • Novel autoantibodies as biomarker in autoimmune encephalitis and related syndromes. 130 Years of Institut Pasteur. Celebrating Science. May 15-17, 2019, Institut Pasteur, Paris
    • Live Cell Based Assay for the detection of autoAbs against LRP4. 130 Years of Institut Pasteur. Celebrating Science. May 15-17, 2019, Institut Pasteur, Paris
    • Novel autoantibodies as biomarker in autoimmune encephalitis and related syndromes. 70ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Βιοχημείας και Μοριακής Βιολογίας, 29 Νοεμβρίου – 1 Δεκεμβρίου 2019, Αθήνα
    • Novel autoantibodies as biomarker in autoimmune encephalitis and related syndromes. 7ο Πανελλήνιο Forum Νέων Επιστημόνων Ελληνικής Εταιρείας Βιοχημείας και Μοριακής Βιολογίας, 28 Νοεμβρίου 2019, Αθήνα

Ενημερώνουμε τους επισκέπτες και συνεργάτες μας ότι όλο το τακτικό προσωπικό της Τζάρτος ΝευροΔιαγνωστική έχει εμβολιαστεί κατά της covid-19. Επίσης λαμβάνουμε όλα τα μέτρα που απαιτούνται για την ασφάλεια του προσωπικού και των επισκεπτών μας κατά της μόλυνσης από τον κορωνοϊό SARS-CoV-2.


Αυθημερόν έλεγχος των βιοδεικτών για Alzheimer και CJD (β-αμυλοειδή και Tau/pTau) με τη νέα τεχνολογία της Lumipulse.

Η μέτρηση των βιοδεικτών β-αμυλοειδές 1-42, β-αμυλοειδές 1-40, ολική Tau και phosphoTau στο ΕΝΥ, για Alzheimer και CJD, γίνεται πλέον στο εργαστήριό μας με τη νέα δυναμική τεχνολογία Lumipulse της Fujirebio, η οποία είναι ήδη η διεθνώς επικρατούσα τεχνολογία για την μέτρηση αυτών των βιοδεικτών. Η συγκεκριμένη τεχνολογία (χρησιμοποιεί χημειοφωταύγεια με τον αναλυτή Lumipulse G600II τον οποίο έχουμε πρόσφατα αποκτήσει) παρέχει αυτοματοποιημένες και ακριβέστερες μετρήσεις αυτών των βιοδεικτών και επιτρέπει την μέτρησή τους χωρίς καμία καθυστέρηση από την παραλαβή του δείγματος. Η παράδοση του αποτελέσματος γίνεται εντός 24 ωρών, ενώ σε επείγουσες περιπτώσεις δίνεται εντός 1-2 ωρών. Οι τιμές των μετρήσεων, και τα όρια τους, είναι αντίστοιχες με αυτές της κλασσικής ELISA ενώ το εργαστήριό μας εξακολουθεί να συμμετέχει στο Πανευρωπαϊκό δίκτυο ποιοτικού ελέγχου για τους συγκεκριμένους βιοδείκτες.


Στα «Ερευνητικά Νέα της Τζάρτος Νευροδιαγνωστική» και στα «Βιογραφικά» παρουσιάζονται οι αναφορές των πρόσφατων δημοσιεύσεων των μελών του εργαστηρίου μας (περιόδου 2018-5/2021)


Σε συνεργασία με τους καθηγητές Jens Kuhle και Λουδοβίκο Κάππο (Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Βασιλείας, Ελβετία), προσφέρουμε τη δυνατότητα μέτρησης των συγκεντρώσεων των νευροϊνιδίων χαµηλού µοριακού βάρους (Neurofilament light chains, NfL (Νευροϊνίδια) στους ορούς των ασθενών με την εξαιρετικά ευαίσθητη τεχνική SiMoA (single-molecule array) (1,3).

Τα NfL (Νευροϊνίδια) αποτελούν ένα ειδικό τμήμα του κυτταροσκελετού των νευρικών κυττάρων. Τα επίπεδα των NfL αυξάνονται μετά από νευροαξονική βλάβη, όχι μόνο στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, αλλά και στο αίμα, υποδεικνύοντας νευροαξονική βλάβη ανεξάρτητα από το αίτιο (1).

Υψηλές τιμές NfL (Νευροϊνίδια) στον ορό έχουν ανιχνευθεί στη σκλήρυνση κατά πλάκας, άνοια, εγκεφαλικά επεισόδια, εγκεφαλικά τραύματα, πλάγια αμυατροφική σκλήρυνση, νόσο Parkinson και νόσο Huntington (1). Εμπλέκονται επίσης και σε αρκετές άλλες νευρολογικές ασθένειες για τις οποίες όμως η συσχέτισή ΝfL και ασθένειας δεν έχει ακόμη μελετηθεί συστηματικά (1). 

Αν και οι υψηλές τιμές των NfL δεν είναι παθογνωμονικές για συγκεκριμένη νευρολογική ασθένεια, φαίνεται να αποτελούν σημαντικό βιοδείκτη για τη παρακολούθηση της δραστηριότητάς της σκλήρυνση κατά πλάκας (2,3,4), την πρόγνωση της εξέλιξής της (5) και για την επίδραση της θεραπείας της (3,4).

Από σήμερα μπορείτε να παραπέμπετε τους ασθενείς σας (κυρίως με πιθανή σκλήρυνση κατά πλάκας) στο διαγνωστικό μας για μέτρηση των επιπέδων NfL στον ορό τους (θα στέλνονται στην Ελβετία). Όπως ίσως γνωρίζετε, διατηρούμε κατεψυγμένους τους ορούς των ασθενών για αρκετά έτη, οπότε στις περιπτώσεις που οι ασθενείς σας έχουν εξεταστεί στο παρελθόν σε εμάς θα μπορεί να γίνει και έλεγχος της αυξομείωσης των επιπέδων των NfL με τον χρόνο, τις θεραπείες που έλαβαν και την εξέλιξη της νόσου.

Πρέπει να τονίσουμε όμως ότι η διεθνής έρευνα για τη συσχέτιση των επιπέδων των NfL στον ορό με παραμέτρους της ασθένειας είναι σε εξέλιξη και, τουλάχιστον προς το παρόν, τα αποτελέσματα πρέπει να αξιολογούνται με προσοχή, και σε συσχέτιση με τις άλλες εξετάσεις του ασθενούς.

Βιβλιογραφία:

  1. Khalil M., et al, Nat, Rev, Neurol. 2018. Neurofilaments as biomarkers in neurological disorders.
  2. Kuhle J, et al. Mult Scler. 2016.Oct.22(12):1550-1559. Serum neurofilament light chain in early relapsing remitting MS is increased and correlates with CSF levels and with MRI measures of disease severity.
  3. Disanto G, et al.  Ann Neurol. 2017;81(6):857-870. Serum neurofilament light: a biomarker of neuronal damage in multiple sclerosis
  4. Novakova L, et al., Neurology. 2017;89(22):2230-2237. Monitoring disease activity in multiple sclerosis using serum neurofilament light protein
  5. Barro C, et al. Brain, 2018 April 15. Serum neurofilament as a predictor of disease worsening and brain and spinal cord atrophy in multiple sclerosis

 


Σελίδα 1 από 5

iso s new

ΝΕΑ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ

sima png EN

Έσλιν  3, Αμπελόκηποι, Αθήνα 11523, Τηλ 210-6411060 & 210-6429969

Emails: info(at)neurodiagnostics.gr & stzartos(at)gmail.com

menu6a

© 2004 - 2023 All Rights Reserved. | Φιλοξενία & Κατασκευή HostPlus LTD hostplus 35